ښار
کابل
کابل، پایتخت افغانستان، شهری در حلقهٔ کوههاست با بازارهای پرجوشوخروش، باغ پلهپلهٔ بابر، دیوارهای کهن بر فراز کوه و محلههایی که بهسرعت گسترش مییابند.
عمومي کتنه
تاریخ
کابل شهری باستانی است و بخشهایی از دیوار کهن هنوز در امتداد ستیغ کوه شیردروازه بر فراز شهر کهنه بالا میرود؛ گمان میرود بخشهایی از آن بهمراتب بیش از هزار سال قدمت داشته باشد. این شهر پیش از آنکه تا قرن دهم میلادی زیر فرمان مسلمانان درآید، یکی از مراکز فرمانروایی کابلشاهان بود، و بعدها بهعنوان منزلگاهی بر راههای تجارتی میان آسیای میانه و هند رونق یافت.
بابر در سال ۱۵۰۴ میلادی کابل را پایتخت خود ساخت و وصیت کرد که در همین شهر به خاک سپرده شود؛ آرامگاه او در باغی قرار دارد که خودش بر دامنههای شیردروازه طرح کرده بود. در سال ۱۷۷۶ میلادی تیمورشاه درانی پایتخت درانیان را از قندهار به کابل انتقال داد و کابل از آن زمان تا کنون پایتخت مانده است. قصر ارگ در اواخر قرن نوزدهم میلادی ساخته شد و در دههٔ ۱۹۲۰ میلادی امانالله خان (حکومت ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۹ میلادی) ساختن ناحیهٔ نوی دارالامان را همراه با قصر آن آغاز کرد. میان سالهای ۱۹۹۲ و ۱۹۹۶ میلادی گروههای رقیب مجاهدین بر سر شهر جنگیدند: راکتباران و جنگهای کوچهبهکوچه بخش بزرگی از غرب و جنوب کابل را ویران کرد و دهها هزار غیرنظامی را کشت، و در فبروری ۱۹۹۳ میلادی نیروهای دولتی و افراد اتحاد اسلامی سیاف در افشار باشندگان غیرنظامی هزاره را کشتند و ربودند. شهر در دهههای پس از آن بهگونهٔ چشمگیری گسترش یافته است. از سال ۲۰۱۶ میلادی به این سو، محلههای هزارهنشین غرب کابل بارها هدف انفجارهایی در مکتبها، مسجدها، یک زایشگاه و گردهماییهای عمومی بودهاند.
کلتور
کابل محل گردهمایی مردم از همهٔ مناطق افغانستان است و جوامع بزرگ هزاره، پشتون و تاجیک و نیز ازبکها، قزلباشها و بسیاری دیگر در آن زندگی میکنند و در کوچه و بازار آن دری، پشتو و بسیاری زبانهای دیگر شنیده میشود و دری زبان مشترک روزمره است. زندگی دینی بر محور مسجدها و زیارتگاهها میچرخد، از جمله مسجد شاه دوشمشیره در کنار دریا، مسجد بزرگ پل خشتی و زیارت سخی در کارتهٔ سخی بر دامنهٔ کوه آسمایی، که در نوروز مردم انبوهی در آن گرد میآیند. بخش بزرگی از جامعهٔ شیعهٔ کابل در غرب شهر زندگی میکند، و محلهٔ چنداول در شهر کهنه از دیرباز خانهٔ خانوادههای قزلباش بوده است.
این شهر از دیرباز مرکز هنرهای کشور بوده است. محلهٔ کهنهٔ خرابات نسلها خانهٔ استادان موسیقی کلاسیک افغانستان بود، و شاعران، خوشنویسان و نقاشان کابل در شکلگیری فرهنگ ملی نقش داشتهاند. گدیپرانبازی، بهویژه در جمعههای زمستان، از دیرباز سرگرمی محبوب مردم بوده است، همچنان نگهداری کفتر و پرندگان خوشآواز، و کرکت و فوتبال نیز هواداران پرشوری دارند.
طبیعت
کابل در حوزهیی پهناور و در میان کوهها قرار دارد؛ کوههای برفپوش پغمان در غرب آن است و در روزهای صاف، هندوکش بلندتر در شمال دیده میشود. در داخل شهر، ستیغهای سنگی مانند آسمایی، شیردروازه و بیبی مهرو ناگهان از دل دشت پر از ساختمان سر بر میآورند و از قلههای آنها منظرهٔ گستردهیی از بامهای شهر دیده میشود.
دریای کابل از مرکز شهر میگذرد، هرچند بستر آن در بیشتر ماههای سال کمآب یا تقریباً خشک است و در بهار با آب شدن برفها پرآبتر میشود. فضای سبز اندک و بسیار ارزشمند است: باغ پلهپلهٔ بابر، پارک زرنگار در مرکز شهر و سرکهای درختکاریشده به سوی دارالامان پناهگاههای اصلیاند، و بند قرغه در کنارهٔ غربی شهر آب باز و تپههایی برای پیادهروی دارد. باغ وحش کنار دریا یکی از جاهای محبوب سیل و تفریح خانوادههاست.
خواړه
در کابل غذاهای هر گوشهٔ کشور خورده میشود و آشپزخانههای آن آغاز خوبی برای آشنایی با غذای افغانی است. قابلی پلو، برنجی که با گوشت گوسفند پخته و رویش زردک و کشمش ریخته میشود، اغلب گفته میشود نامش را از همین شهر گرفته است و غذای جشنهاست. منتو، خمیرهای بخارپز که رویش ماست و قورمهٔ گوشت و دال ریخته میشود، آشک که با گندنه پر میشود، و بولانی، نان نازکی که با کچالو یا سبزی پر میشود، همراه با کباب سیخی و نان تازهٔ تنوری از غذاهای محبوب روزمرهاند.
فصلها سفره را دگرگون میکنند. زمستان حلیم صبحانه و رسم قدیمی کابلیها، یعنی خوردن ماهی سرخکرده با جلبی، شیرینی ترد و شربتخورده، را با خود میآورد. در تابستان دستفروشان شیریخ گلابدار میفروشند، و در نوروز خانوادهها هفتمیوه، هفت گونه میوهٔ خشک و مغز که در آب خیسانده میشود، و سمنک، حلوای شیرینی از گندم، آماده میکنند. چای سبز و سیاه همراه همه چیز است.
لاسي صنایع
کابل بازار اصلی کشور برای صنایع دستی است که از ولایات آورده میشود. قالین و گلیم شمال و غرب، لاجورد بدخشان، پارچههای گلدوزیشده، چپن، کلاه قرهقل، ظروف مسی و برنجی و شیشهٔ آبی هرات، همراه با سفال استالف از بیرون شهر، همه از دکانهای آن میگذرد.
کوچهٔ مرغفروشی و کوچههای اطراف آن در شهر نو از دیرباز جای گشتوگذار در میان قالینها، زیورات و عتیقهجات بوده است. در مرادخانی، گوشهٔ بازسازیشدهیی از شهر کهنه، کارگاهها پیشهوران را در رشتههای کندهکاری چوب، خوشنویسی، سفالگری و زرگری آموزش دادهاند، و پنجرههای مشبک و بالکنهای چوبی کندهکاریشدهٔ خانههای کهنهٔ آن خود هنری جداگانه است. بازدیدکنندگانی که عتیقه میخرند باید بدانند که بردن آثار باستانی اصیل به بیرون از کشور محدودیت دارد.
د سفر وخت
د رسېدو لاره
د اوسېدو ځای
سیمهییز ترانسپورت
کلیدي حقیقتونه
ديموګرافي
- نفوس
- ۴٬۶۰۱٬۷۸۹ List of cities in Afghanistan
جغرافیه
- مساحت
- ۱٬۰۲۸ مربع کیلومتره List of cities in Afghanistan
- لوړوالی
- ۱٬۷۹۰ متره
- اقلیم
- براعظمی نیمهخشک: تابستانهای داغ و خشک و زمستانهای سرد با برف منظم و دود و آلودگی زمستانی
عملي معلومات
- د سفر غوره میاشتې
- از حمل تا جوزا و از سنبله تا میزان
سرچینې
- List of cities in Afghanistan — Wikipedia
د انځورونو جوازونه
- آرامگاه بابر در باغی که خود ساخت، باغ بابر Ninaras CC BY 4.0 سرچینه
- مسجد شاه دوشمشیره در کنار دریای کابل AhmadElhan CC BY-SA 4.0 سرچینه
- دشت کابل از بالای تپهٔ تلویزیون Sven Dirks CC BY-SA 3.0 سرچینه
- قابلی پلو، غذای جشنها borosjuli CC BY 2.0 سرچینه
- سفالینههای لعابی در دکانی در استالف، نزدیک کابل Tigerlily143 CC BY-SA 4.0 سرچینه
تازه شوی
خبرپاڼه
د افغانستان سفر په اړه ګاهګاهي تازه معلومات د ATIS څخه ترلاسه کړئ.