کنر

کنر یکی از ولایات کوهستانی و جنگلی افغانستان می‌باشد که حدود ۴۳۰۰ کیلومتر مربع مساحت دارد و در شرق کشور افغانستان قرار گرفته است. این ولایت از طرف شمال با ولایت نورستان، از طرف جنوب با ولایت ننگرهار، از طرف غرب با ولایت لغمان و از طرف شرق با کشور پاکستان همسایه می‌باشد. ولایت کنر نمای بالایی از ولایت کنر نمایی دیگر از ولایت کنر کنر یک کلمۀ نورستانى، بر اساس کتاب بنام ” کنر باستان و فعلى” است که معنى آن درۀ زیتون می‌باشد. کنر در زمان‌های قدیم تحت حکمرانی ولایت ننگرهار بوده است اما از سال ۱۳۴۴ به بعد به یک ولایت مستقل تبدیل شده است. بیشتر ساکنین این ولایت را پشتون‌ها تشکیل داده است. نقاشی خدا روی زمین-کنر افغانستان تصاویری زیبا از ولایت کنر تصاویری زیبا از ولایت سرسبز کنر تصاویر زیبا از میدان کرکت افغانستان در ولایت کنر تصاویری زیبا از رودخانه کنر رودخانه کنر در نزدیکی مرز پاکستان نمایی از کوه های ولایت کنر مناطق سرسبز در ولایت کنر نمای بالایی از رودخانه کنر در ولایت کنر روستای کورنگل پوسته های امنیتی در دره کورنگل دره کورنگل دره پیچ در ولایت کنر نمایی دیگر از دره زیبای پیج قریه ای در نزدیکی دره پیچ رودخانه پیچ دره کورنگل نگه به کورنگل ولسوالی‌های ولایت کنر اسدآباد یا اسعدآباد شهری کوچک و مرکز ولایت کنر است. عده‌ای نیز می‌گویند که جما‌ل الدین اسدآبادی زاده‌ی این روستا می‌باشد. ولایت کنر دارای ۱۵ ولسوالی می‌باشد که عبارتند از: ١-اسدآباد شهر اسدآباد مرکز ولایت کنر است که ٤٨٠ کیلومتر مربع مساحت داشته که طبیعتی بسیار زیبا دارد. به خصوص وجود دره پیچ بر زیبای این شهر افزوده است.اسدآباد با نام چغان‌سراى نیز از آن یاد می‌شود و یک تپۀ تاریخى به نام چغان نیز در شمال شهر اسدآباد وجود دارد، که حکمرانى چغانى‌ها را پشت سر گذاشته و دارى ارزش تاریخى می‌باشد. نمایی از شهر اسد آباد نمایی دیگر از شهر اسد آباد نمایی از رودخانه کنر از جنوب شهر اسدآباد نگاه به کشور پاکستانی از کوه های اطراف اسدآباد غروب در شهر اسدآباد شهر اسدآباد مرکز ولایت کنر تصویر زیبا از شهر اسدآباد مرکز ولایت کنر ابشارهای زیبا در شهر اسدآباد ٢-ولسوالى نرنگ این ولسوالى در جنوب شهر اسدآباد در امتداد شاهراه اسدآباد – جلال آباد قرار گرفته است و دارای مساحتی در حدود ١٦٤ کیلومتر مربع است که اکثر جمعیت این ولسوالی کشاورز و یا مالدار می‌باشند. تپه کوز نرنگ ولسوالی نرنگ ٣-ولسوالى چوکى این ولسوالى که از مناطق کوهستانى و جنگلی تشکیل شده، در جنوب اسدآباد و در امتداد شاهراه جلال آباد موقعیت دارد و حدود ۲۴۹ کیلومتر مربع مساحت دارد. زمین های کشاورزی در ولسوالی چوکی ولسوالی چوکی ٤-ولسوالى نورگل این ولسوالى نیز در جنوب شهر اسدآباد در امتداد شاهراه جلال آباد قرارگرفته است و با مساحت ٣٦٧ کیلومتر مربع، با ولسوالى درۀ نور ننگرهار هم مرز است. ولسوالی نورگل ٥-ولسوالى خاص کنر این ولسوالى در جنوب‌شرق اسدآباد موقعیت داشته و مساحت ٣٣٧کیلومتر مربع دارد. ولسوالی خاص کنر روستایی در ولسوالی خاص نرنگ ٦-ولسوالى سرکانو این ولسوالى نیز درجنوب‌شرق اسد آباد موقعیت دارد و مساحت آن ٢٩٧ کیلومتر مربع می‌باشد. ٧-ولسوالى مروره این ولسوالى در شرق اسدآباد موقعیت دارد و مساحتی در حدود ١٥٩ کیلومتر مربع دارد. این ولسوالی علاوه بر اینکه با مرکز ولایت کنر همسایه است با ولسوالى هاى سرکانو و شیگل نیز همسایه می‌باشد. ٨- شیگل این ولسوالى در شرق اسدآباد جای دارد و مناطق جنگلزار تشکیل شده است. ٩-ولسوالى اسمار این ولسوالى در شرق شهر اسدآباد قرار گرفته است و مساحتی در حدود ۹۱۰ کیلومتر مربع دارد. ١٠-ولسوالى دانگام ولسوالى دانگام یک ولسوالى کوهستانى می‌باشد که مساحتی در حدود٣٣٤کیلومتر مربع دارد که اکثر باشندگان آن مالدار و کشاورز می‌باشند. ١١-ولسوالى غازى آباد این ولسوالى در شرق شهر اسدآباد و مساحتی در حدود ٣٧٧ کیلومتر مربع دارد،. اقوام گجر، سالارزى و مشوانى در این ولسوالى سکونت دارند و درمناطق کوهستانى این ولسوالی جنگل‌های سرسبزی دیده می‌شود. ١٢-ولسوالى ناری این ولسوالى نیز در شرق شهر اسدآباد موقعیت دارد و مساحتی در حدود ٣٧٧کیلومتر مربع دارد.کوه‌هاى این ولسوالى، با درخت هاى ناجو پوشیده شده است. ولسوالی ناری با ولسوالى کامدیش در شرق نورستان و ولسوالى غازى آباد همسایه است. باشندگان این ولایت را اقوام گجر، سالارزی و مشوانی تشکیل داده‌اند. ولسوالی ناری در ولایت کنر روستاییان بر روی تپه-نرنگ ١٣- ولسوالى وته پور این ولسوالى در شمال اسعدآباد قرار گرفته است که توسط رود پیچ، به دو قمست تقسیم و از ٤٩ قریه کوچک و بزرگ تشکیل شده است. این ولسوالی با ولسوالی مانوگی، ولسوالی وانت وایگل (ولسوالى مرکزى نورستان) و شهر اسدآباد همسایه است. یک صبح زیبا و دل انگیز در ولسوالی وته پور ١٤-ولسوالى مانوگى این ولسوالى نیز در شمال شهر اسدآباد موقعیت دارد و از نگاه نفوس و مساحت، بزرگترین ولسوالى این ولایت شمرده می‌شود. مساحت این ولسوالى کوهستانى، ٥٣١کیلومتر مربع می‌باشد. از نکات مهم در این ولایت وجود معادن و سنگ‌های قیمتی می‌باشد که باعث شده است مردم این ولسوالی علاوه بر زراعت و مالداری مصروف استخراج معادن نیز باشند. ١٥-ولسوالى چپه دره این ولسوالى نیز در شمال شهر اسعدآباد مرکز ولایت کنر موقعیت دارد و مساحتی ٢٢٩ کیلومتر مربع دارد. این ولسوالى با واما (ولسوالى مرکزى نورستان) و ولایت لغمان همسایه است. بیشتر باشندگان این ولایت را قبیله ساپی تشکیل داده است. این ولسوالی نیز مانند ولسوالی مانوگی دارای معادن و سنگ‌های قیمتی می‌باشد. ولسوالی چپه دره

درهٔ کنر از دیرباز گذرگاهی میان دشت دریای کابل و کوه‌های شمال بوده است. نویسندگان باستان از لشکرکشی اسکندر مقدونی در سرزمین‌های کوهستانی این منطقه در قرن چهارم پیش از میلاد یاد کرده‌اند و بسیاری از تاریخ‌نگاران بخشی از مسیر او را در امتداد درهٔ کنر می‌دانند. در نخستین قرن‌های میلادی، این دره در فرهنگ بودایی سرزمین گسترده‌تر گندهارا سهیم بود. در قرن‌های پسین، درهٔ پایینی زیر فرمان حاکمانی بود که جلال‌آباد و کابل را در دست داشتند، در حالی که کوه‌های دو سوی دره خانهٔ جامعه‌هایی بود که استقلال زیادی برای خود نگه داشته بودند. تا اواخر قرن نوزدهم میلادی، کوه‌های شمال و غرب بخشی از سرزمینی بود که در آن زمان کافرستان خوانده می‌شد و امروز نورستان نام دارد. خط دیورند که در سال ۱۸۹۳ میلادی میان افغانستان و هند بریتانیایی کشیده شد، از امتداد بخش شرقی این ولایت می‌گذرد. در دهه‌های اخیر، کنر نیز مانند بخش بزرگی از کشور از جنگ و درگیری آسیب دیده است.

پشتو زبان اصلی کنر است و در سراسر درهٔ اصلی به آن سخن می‌گویند. در برخی دره‌های فرعی و قریه‌های بلندتر، زبان پشه‌یی و چند زبان نورستانی نیز رایج است که گوناگونی جامعه‌های کوهستانی را نشان می‌دهد، و دری در اسعدآباد و بازارهای بزرگ‌تر فهمیده می‌شود. زندگی دینی نیرومند است و در دل هر قریه مسجدی قرار دارد. قوانین عرفی و اقتدار موسفیدان همچنان اهمیت دارد و منازعه‌ها اغلب از راه جرگه حل‌وفصل می‌شود. مهمان‌نوازی موضوع عزت و آبروست و از مهمانان با سخاوت پذیرایی می‌شود. معماری قریه‌ها ویژه است: بر دامنه‌های پرشیب‌تر، خانه‌های بام‌هموار از سنگ و چوب یکی بالای دیگری ساخته می‌شوند، چنان‌که بام هر خانه حکم ایوان خانهٔ بالایی را دارد. در عروسی‌ها دهل و سرنا نواخته می‌شود و در جشن‌ها رقص اتن اجرا می‌شود. عید مهم‌ترین جشن است و کرکت و والیبال به‌فراوانی بازی می‌شود.

دریای کنر ستون فقرات این ولایت است. این دریا که از برف‌ها و یخچال‌های دوردست هندوکش در شمال آب می‌گیرد، تند و سرد از دره‌ای می‌گذرد که در جنوب پهن و زیر کشت است و در شمال تنگ‌تر می‌شود. دریاهای فرعی مانند پیچ از غرب به آن می‌پیوندند و هرکدام آب درهٔ جداگانه‌ای را با خود می‌آورند. کوه‌های دو سوی دره با شیب تند تا بسیار بیش از ۳۰۰۰ متر بالا می‌روند و دامنه‌هایشان برخی از مهم‌ترین جنگلات باقی‌ماندهٔ افغانستان را در خود دارد. بلوط همیشه‌سبز بر دامنه‌های پایینی می‌روید و بالاتر جای خود را به ناجو و دیودار می‌دهد، و درخت جلغوزه، که جلغوزه از آن به دست می‌آید، در بخش‌هایی از ولایت می‌روید. در دهه‌های اخیر بخش بزرگی از جنگلات بر اثر قطع درختان از میان رفته است. جنگلات و ستیغ‌های بلند زیستگاه جانورانی است که در دیگر نقاط کشور کمیاب شده‌اند، از جمله خرس، پلنگ و بز کوهی. در کف دره، زمین‌های پلکانی آبی شالی، جواری و گندم به بار می‌آورند و درختان چارمغز، توت و دیگر درختان میوه قریه‌ها را در بر گرفته‌اند.

غذای کنر از دریاها، جنگلات و کشتزارهای پلکانی آن مایه می‌گیرد. برنج و جواری غله‌های اصلی‌اند و نان جواری که اغلب با مسکه، ماست یا سبزی پخته خورده می‌شود، در قریه‌ها رایج است. غذاهای گوشتی مانند قورمه، کباب و قابلی پلو برای مهمانان و سفره‌های جشن پخته می‌شود. جنگلات جلغوزه را، که در خزان جمع‌آوری و در سراسر کشور فروخته می‌شود، همراه با عسل و چارمغز فراهم می‌کنند. توت، زردآلو، انار و مرکبات در درهٔ پایینی می‌روید. مواشی‌ای که در چراگاه‌های کوهستانی نگه داشته می‌شوند، شیر، ماست، مسکه و روغن زرد می‌دهند. ماهی دریای کنر، به‌ویژه در زمستان، در بازارهای درهٔ پایینی سرخ و فروخته می‌شود. چای سبز، معمولاً شیرین، همراه غذاست و به هر مهمانی تعارف می‌شود.

کنر با نورستان همسایه در سنت نجاری‌ای سهیم است که از چوب جنگلات بهره می‌گیرد. در قریه‌های کوهستانی دروازه‌ها، ستون‌ها، چوکی‌ها، چپرکت‌ها و صندوق‌های چوبی کنده‌کاری‌شده، اغلب با نقش‌های هندسی، ساخته می‌شود و فرنیچر و اسباب سادهٔ چوبی خانه در بازارهای درهٔ اصلی فروخته می‌شود. بافندگی و گلدوزی در بسیاری از خانواده‌ها، بیشتر برای استفادهٔ خود خانواده، انجام می‌شود: زنان لباس، کلاه و پارچه را گلدوزی می‌کنند و پشم رمه‌ها ریسیده و به کمپل و پارچهٔ درشت بافته می‌شود. سبد و بوریا از گیاهان محلی بافته می‌شود. جز اینها، بازارها بیشتر کالاهای روزمره، تکه و اسباب خانه را می‌فروشند که از جلال‌آباد و پاکستان آورده می‌شود. قالین و دیگر صنایع دستی شناخته‌شدهٔ افغانستان را معمولاً در جلال‌آباد یا کابل آسان‌تر می‌توان یافت.

آب‌وهوای کنر با ارتفاع تغییر می‌کند. درهٔ اصلی در اطراف اسعدآباد و جنوب آن گرم است، با تابستان‌های گرم و زمستان‌های معتدل، در حالی که ولسوالی‌های شمالی و دره‌های فرعی خنک‌ترند و کوه‌های بالای آنها برف سنگین می‌گیرند. این ولایت از بیشتر نقاط افغانستان مرطوب‌تر است؛ در زمستان و بهار باران می‌بارد و گاهی در تابستان توفان می‌آید. بهار، از حمل تا ثور، زمان خوبی برای سفر است: دره سبز است، درختان میوه شکوفه می‌کنند و دریا از آب برف‌ها پرآب است. خزان، از سنبله تا عقرب، هوای آرام، برداشت شالی و جواری و فصل جلغوزه را با خود می‌آورد و جنگلات و زمین‌های پلکانی رنگ خزانی به خود می‌گیرند. تابستان در درهٔ پایینی گرم و مرطوب است، هرچند دره‌های فرعی و قریه‌های بلندتر خنک‌ترند. در زمستان برف ممکن است راه‌های کوهستانی را ببندد و باران‌های شدید یا آب شدن برف‌ها در بهار ممکن است سیلاب و لغزش زمین به بار آورد که سرک‌ها را برای مدتی مسدود می‌کند.

راه رسیدن به کنر سرکی است که از جلال‌آباد می‌آید. این سرک از شمال‌شرق شهر بیرون می‌رود و درهٔ کنر را به‌سوی بالادست تا اسعدآباد دنبال می‌کند؛ فاصله‌ای حدود ۹۵ کیلومتر که معمولاً حدود دو ساعت طول می‌کشد. از کابل، کل سفر از راه جلال‌آباد حدود ۲۴۵ کیلومتر است و معمولاً نزدیک به پنج ساعت وقت می‌گیرد. در شمال اسعدآباد، سرک از راه شیگل و اسمار در درهٔ اصلی به‌سوی ولسوالی‌های شمالی بالا می‌رود و یک سرک فرعی به‌سوی غرب در درهٔ پیچ به‌سوی نورستان می‌رود. این سرک‌ها باریک‌تر و کندترند و بخش‌هایی از آنها ممکن است با لغزش زمین یا سیلاب بسته شود. این ولایت میدان هوایی ندارد؛ نزدیک‌ترین آن در جلال‌آباد است. کنر مرز درازی با پاکستان دارد، اما مسافران میان دو کشور معمولاً از بندر تورخم در ننگرهار استفاده می‌کنند. وضعیت سرک‌ها و شرایط محلی تغییر می‌کند، از این رو مسافران باید پیش از حرکت از وضعیت کنونی آگاه شوند.

جای اقامت در کنر اندک و ابتدایی است و بیشتر آن در اسعدآباد قرار دارد. چند شهرک بازاری بزرگ‌تر در امتداد درهٔ اصلی اتاق‌های ساده‌ای بالای دکان‌ها یا سراهای کنار سرک دارند که رانندگان و بازرگانان از آنها استفاده می‌کنند. در قریه‌ها و دره‌های فرعی جای اقامت رسمی وجود ندارد. بازدیدکنندگان معمولاً نزد خانواده‌های محلی یا در حجرهٔ قریه، یعنی مهمان‌خانه‌ای که برای مهمانان مرد نگه داشته می‌شود، پذیرایی می‌شوند و چنین اقامتی به معرفی آشنایان بستگی دارد، نه به رزرو. بسیاری از بازدیدکنندگان ترجیح می‌دهند در جلال‌آباد، که گزینه‌های بسیار بیشتری دارد، بمانند و از آنجا به بالای دره سفر کنند. در کنر نباید برق، آب گرم و دیگر امکانات را حتمی پنداشت و بیرون از مرکز ولایت ممکن است اصلاً وجود نداشته باشند.

تکسی‌های مسافربری و منی‌بس‌ها اسعدآباد را با جلال‌آباد وصل می‌کنند و در درهٔ اصلی تا مراکز ولسوالی‌ها بالا و پایین می‌روند و هر وقت پر شوند، از اده‌های شهرها حرکت می‌کنند. موترهای پیکپ و چهاردیفرنس در سرک‌های ناهموارتر دره‌های فرعی، از جمله درهٔ پیچ، کار می‌کنند و اغلب افزون بر مسافر، بار هم می‌برند. در شهرک‌های بازاری بزرگ‌تر، رکشاهای موتری و موترسایکل‌ها رفت‌وآمدهای کوتاه را انجام می‌دهند. برای سفر آزادانه‌تر، می‌توان در جلال‌آباد یا اسعدآباد موتر شخصی با راننده کرایه کرد. آن سوی سرک‌ها، به قریه‌های دامنهٔ کوه‌ها باید از راه‌های پرشیب پیاده رفت و خرها و قاطرها بار را می‌برند. پل‌های پیاده در بسیاری از جاها از روی دریا و شاخه‌های آن می‌گذرند و قریه‌های دو کرانه را به هم وصل می‌کنند.