تخار

ولایت تخار یکی از ولایات زراعتی و سرسبز افغانستان می‌باشد که در حدود ۴۰۰ کیلومتر با کابل فاصله دارد. این ولایت از طرف شرق با ولایت بدخشان، از طرف غرب با ولایت قندوز، از جنوب با ولایت بغلان و جنوب شرق با ولایت پروان همسایه می‌باشد. هرچند که این ولایت از قسمت شمال خود با کشور تاجیکستان نیز سرحد مشترک دارد. از نظر آب و هوایی نیز این ولایت دارای تابستان نسبتا گرم و زمستانی سرد می‌باشد. تصاویری زیبا از زمستان در ولایت تخار تصاویری زیبا از زمستان در ولایت تخار سیلاب در ولایت تخار سیلاب در ولایت تخار حوض وغنان یکی دیگر از زیبایی های ولایت تخار می باشد که که حد فاصل میان ولایت تخار، بغلان، پنجشیر وبدخشان می باشد حوض وغنان یکی دیگر از زیبایی های ولایت تخار می باشد که که حد فاصل میان ولایت تخار، بغلان، پنجشیر وبدخشان می باشد مناظر زیبا و دیدنی از ولایت تخار مناظر زیبا و دیدنی از ولایت تخار طبیعت زیبای ولایت تخار طبیعت زیبای ولایت تخار نمایی دیگر از طبیعت زیبای ولایت تخار نمایی دیگر از طبیعت زیبای ولایت تخار زنی با برقه در ولایت تخار زنی با برقه در ولایت تخار دشتت ربات در ولایت تخار دشتت ربات در ولایت تخار مادر و فرزند، ولسوالی دشت قلعه ولایت تخار مادر و فرزند، ولسوالی دشت قلعه ولایت تخار طبیعت زیبای ولایت تخار طبیعت زیبای ولایت تخار جاده کندوز-تخار جاده قندوز-تخار ولسوالی های ولایت تخار تالقان شهری تاریخی و مرکز ولایت تَخار در شمال افغانستان است.این شهر در ۴۰۳ کیلومتری شمال شهر کابل و در یک منطقه زلزله خیز قرار گرفته است. تالقان دارای فرودگاهی خاکی است و راه فیض آباد (مرکز ولایت بدخشان ) به قندوز/ کندوز (مرکز ولایت قندوز) از آن می گذرد. این شهر از طریق شهرهای خان آباد ( واقع در ولایت قندوز ) بَغلان چاریکار (مرکز ولایت پروان ) به کابل مرتبط می شود. بازار شهر تالقان بازار شهر تالقان یک روز بارانی در شهر تالقان مرکز ولایت تخار یک روز بارانی در شهر تالقان مرکز ولایت تخار پل های ارتباطی در شهر تالقان پل های ارتباطی در شهر تالقان آنگاه که افغانستان در نیمه سده بیستم در تشکیلات اداری از هفت ولایت به ولایات متعدد تقسیم شد شهر تالقان در سال ۱۳۴۱ه ش مرکز ولایت تخار قرار گرفت. نام این شهر از گذشته ها به این سو در متون تاریخی و جغرافیایی به اشکال طالقان، طایقان، طایکان، طارکان و تالقان ضبط شده است. دراکثر منابع از دو طالقان سخن رفته است. یکی طالقان تخارستان و دیگر طالقان جوزجان. غلات و میوه به وفور در بازار شهر تالقان دیده می‌شود به طوری که شهر تالقان در سفرنامه مارکوپولو نیز به عنوان مرکز بزرگ غلات یاد شده است. رودهای زیبا اطراف شهر تالقان رودهای زیبا اطراف شهر تالقان رودخانه های زیبا در شهر تالقان مرکز ولایت تخار رودخانه های زیبا در شهر تالقان مرکز ولایت تخار پلی بر روی رودخانه شهر تالقان پلی بر روی رودخانه شهر تالقان دشت های اطراف شهر تالقان دشت های اطراف شهر تالقان مزارع برنج در شهر تالقان مرکز ولایت تخار مزارع برنج در شهر تالقان مرکز ولایت تخار علاوه بر مرکز، ولایت تخار دارای ۱۶ ولسوالی دیگر می‌باشد که عبارتند از ولسوالی ورسج بهار در ولسوالی ورسج بهار در ولسوالی ورسج ولسوالی ورسج ولسوالی ورسج ولسوالی ورسچ-(کلاچه-جامت خانه) ولسوالی ورسچ-(کلاچه-جامت خانه) ولسوالی فرخار طبیعت زیبای ولسوالی فرخار ولایت تخار طبیعت زیبای ولسوالی فرخار ولایت تخار دره زیبای فرخار در ولایت خار دره زیبای فرخار در ولایت خار جاده فرخار-تخار جاده فرخار-تخار جاده فرخار-تخار جاده فرخار-تخار مدرسه ای در ولسوالی فخار مدرسه ای در ولسوالی فخار ولسوالی کلفگان کوه های اطراف ولسوالی کلفگان کوه های اطراف ولسوالی کلفگان ولسوالی دشت قلعه دشت قلعه ولایت تخار دشت قلعه ولایت تخار ولسوالی چاه آب طبیعت زیبای ولسوالی چاه آب طبیعت زیبای ولسوالی چاه آب دشت های زیبای ولسوالی چاه آب دشت های زیبای ولسوالی چاه آب ولسوالی بهارک ولسوالی بهارک ولسوالی بهارک ولسوالی خواجه بهاالدین طبیعت زیبای ولسوالی خواجه بهاالدین طبیعت زیبای ولسوالی خواجه بهاالدین ولسوالی خواجه بهاالدین ولسوالی خواجه بهاالدین ولسوالی رستاق ولسوالی رستاق ولسوالی رستاق ولسوالی بنگی ولسوالی بنگی ولسوالی بنگی پل دریای بنگی در ولایت تخار، 15 هزار نفر را به مرکز ولسوالی وصل می کند پل دریای بنگی در ولایت تخار، ۱۵ هزار نفر را به مرکز ولسوالی وصل می کند خواجه غار، هزار سمچ ، ینگی قلعه، اشکمش، چال، نمک آب و درقد از دیگر ولسوالی های ولایت تخار می باشد. آثار باستانی ولایت تخار تخار یکی از ولایات تاریخی بوده و قدامت آن به زمان اسکندر مقدونى برمی‌گردد. می‌توان گفت تخار یک ولایت باستانی در قلب آسیا است. یکی از مهمترین مناطق تاریخی این ولایت شهر تاریخی آی خانم یا ماه بانو می‌باشد. نمای شهر ماه بانو یا همان ای خانم نمای شهر ماه بانو یا همان ای خانم آی خانم نام شهری یونانی در ولایت «تخار» در شمال افغانستان است که ۲۲۰۰ سال پیش توسط «اسکندر مقدونی» برای سهولت در تجارت بین آسیا و اروپا ساخته شد. آی خانم نام یک مکان باستانی و تپه نسبتاً همواری در ولسوالی دشت قلعه و در تقاطع رود «آمودریا» و «کوکچه» در شمال افغانستان است. سنگ بنای این شهر نیز توسط اسکندر، سردار مقدونی، کار گذاشته شده‌است که اکنون در موزه کابل نگهداری می‌شود. قدمت این سنگ بنا به حدود ۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح می‌رسد و گفته می‌شود که تنها شی‌ء در جهان است که اسکندر قطعاً آن را لمس کرده‌ و شاید یکی مهمترین و هیجان انگیزترین کشف‌های باستانشناسی قرن بیستم در افغانستان، کشف این شهر یونانی باشد تخار داراى مناطق زیاد تاریخى بوده که مى توان از مشهور ترین آن بنام هاى زیارت خواجه بهاالدین، زیارت خواجه خضر، زیارت حضرت ( واقف) ، زیارت خواجه (چنگال ) ، پیر فرخار و قلعۀ ذوبین نام بُرد.

دشت‌های تخار بخشی از باختر باستان بود و نام این ولایت یادآور طخارستان است، نامی که در آغاز قرون وسطی به این سرزمین داده شده بود. در آی‌خانم، کنار دریای پنج در شمال‌شرق ولایت، شهری یونانی در قرن‌های سوم و دوم پیش از میلاد شکوفا بود که تماشاخانه، ورزشگاه، کاخ و پرستشگاه‌هایی داشت. باستان‌شناسان فرانسوی در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی آن را کاوش کردند و از آن پس این محل در اثر چپاول و حفاری‌های غیرقانونی آسیب سختی دیده است. در قرن‌های پسین، این سرزمین زیر فرمان کوشانیان، یفتلیان و نخستین دودمان‌های اسلامی خراسان قرار گرفت و مارکوپولو در اواخر قرن سیزدهم میلادی از تالقان گذشت. در قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم میلادی، بیشتر این ناحیه در دست فرمانروایان ازبک و بخشی از سرزمینی بود که قطغن نامیده می‌شد، تا آن‌که در قرن نوزدهم میلادی زیر اداره دولت افغانستان درآمد. تخار در سال ۱۹۶۴ میلادی، هنگامی که قطغن تقسیم شد، ولایتی جداگانه شد. مانند بخش بزرگی از شمال، این ولایت نیز در دهه‌های جنگ پس از سال ۱۹۷۹ میلادی شاهد نبردهای سختی بود.

دری و ازبکی زبان‌های اصلی تخارند و بسیاری از مردم به هر دو سخن می‌گویند؛ در برخی قریه‌ها پشتو نیز رایج است. بیشتر مردم مسلمان سنی‌مذهب‌اند و زیارتگاه‌های محلی، که اغلب بر سر تپه‌ها یا کنار چشمه‌ها قرار دارند، جای زیارت و میله‌های خانوادگی‌اند. مردم تخار با شور فراوان بزکشی را دنبال می‌کنند و مسابقه‌های بزرگ در سراسر زمستان و در روزهای نوروز برگزار می‌شود که چاپ‌اندازان و تماشاگران را از سراسر ولایت گرد می‌آورد. پهلوانی نیز محبوب است. موسیقی از سنت‌های دری و ازبکی هر دو مایه می‌گیرد و در عروسی‌ها و محفل‌ها دمبوره، دوتار و دایره نواخته می‌شود. نوروز با دید و بازدید خانوادگی، غذاهای ویژه و میله در فضای باز جشن گرفته می‌شود و در ولسوالی‌های زراعتی، کشت بهاری و برداشت خزانی نشانه‌های گردش سال‌اند. مهمان‌نوازی در زندگی قریه مایه افتخار است و معمولاً پیش از هر چیز به مهمان چای پیشکش می‌شود.

طبیعت تخار از دشت‌های کنار دریا در شمال تا کوه‌های بلند در جنوب گسترده است. در امتداد دریای پنج و دریای آمو، زمین‌های پست ولسوالی‌هایی چون درقد، ینگی قلعه و دشت قلعه نیزارها، جنگلچه‌های کنار دریا و کشتزارهای آبی دارند. مرکز ولایت کمربندی از تپه‌های خاک لس و دره‌های پهن است که در بهار از گندم سبز است و تا میانه تابستان خشک و زرین می‌شود؛ زراعت للمی در اینجا به باران‌های زمستان و بهار وابسته است. دریای تالقان و شاخه‌هایش شالیزارها، باغ‌ها و پالیزهای خربوزه پیرامون مرکز ولایت و رستاق را آبیاری می‌کنند. در جنوب، دره‌های فرخار و ورسج به سوی هندوکش بالا می‌روند؛ گرداگرد قریه‌ها درختان چارمغز، توت و میوه‌های دیگر، بر دامنه‌ها لکه‌هایی از جنگل و در بلندی‌ها چراگاه‌هایی است که در تابستان از آن‌ها استفاده می‌شود. برف در بیشتر روزهای زمستان دره‌های بالایی را می‌بندد و آب برف‌های بهاری دریاهایی را پرآب می‌کند که دشت‌های پایین را آبیاری می‌کنند.

تخار ولایتی زراعتی است و غذای آن بازتاب حاصل کشتزارهاست. نان گندم تنوری همراه هر وعده غذاست و برنج دره‌های آبی در پلو به کار می‌رود، از قابلی پلو جشن‌ها با زردک و کشمش تا پلو ازبکی که با گوشت، زردک و روغن در دیگ بزرگی پخته می‌شود. منتو، آشک، شوربا و کباب در بازارها فراوان است. در تابستان بازارها از خربوزه و تربوز دشت‌های شمالی، همراه با انگور، زردآلو و توت، انباشته می‌شوند. چارمغز، توت خشک و کشمش دره‌های جنوبی در سراسر زمستان فروخته می‌شود. لبنیات، از جمله ماست، قروت و قیماق تازه، از قریه‌ها آورده می‌شود و چای سبز با نقل، خشکباب یا شیرینی پیشکش می‌شود.

تخار بیشتر به فرآورده‌های زراعتی شناخته می‌شود تا به صنایع دستی ظریف، اما خانواده‌های قریه‌ها چند سنت را زنده نگه داشته‌اند. زنان کلاه، روی‌بالشتی، جای‌نماز و دیوارکوب گلدوزی می‌کنند و برخی خانواده‌ها، بیشتر در ولسوالی‌های دشتی، قالین و گلیم می‌بافند که در تالقان و جاهای دورتر فروخته می‌شود. خیاطان بازارها چپن‌های راه‌راهی را می‌دوزند که مردان در سراسر شمال می‌پوشند و زین‌سازان و چرم‌گران یراق، قمچین و دیگر وسایل اسپ می‌سازند که یادآور اهمیت بزکشی است. چاقو، ابزار و ظرف‌های فلزی خانه نیز در همین جا ساخته می‌شود و سبدها و بوریاهایی که از نی و شاخه بید بافته شده‌اند در بازارهای دهات فروخته می‌شوند.

بهار، از حمل تا جوزا، دلپذیرترین فصل است. دشت‌ها و تپه‌ها سبز می‌شوند، گل‌های وحشی و شگوفه‌ها پدیدار می‌شوند و نوروز با خود مسابقه‌های بزکشی و گردهمایی‌های بیرون از خانه را می‌آورد. باران ممکن است در حوت و حمل سرک‌های خامه را گل‌آلود کند. در سرطان و اسد، تابستان در دشت‌های شمالی گرم و پرگردوخاک است، هرچند دره‌های جنوبی خنک‌ترند و برای پیاده‌روی مناسب. این فصل، فصل خربوزه و میوه نیز هست. سنبله و میزان دلپذیرند، با برداشت حاصل، شب‌های خنک‌تر و آسمان صاف. زمستان، از جدی تا دلو، سرد است؛ بر تپه‌ها برف می‌نشیند و در دشت‌ها مه یا یخبندان فراوان است و ممکن است برف راه ولسوالی‌های کوهستانی جنوب را ببندد. فصل بزکشی در ماه‌های زمستان به اوج خود می‌رسد، برای کسانی که از سرما نمی‌هراسند.

از کابل، سرک از کوتل سالنگ می‌گذرد و به پل خمری می‌رسد، سپس به سوی شمال تا نزدیکی قندوز ادامه می‌یابد و از آنجا به سوی شرق از راه خان‌آباد به تالقان می‌رود. این راه حدود ۴۰۰ کیلومتر است و بسته به ازدحام ترافیک و وضع سالنگ، معمولاً هفت تا هشت ساعت یا بیشتر وقت می‌گیرد. تالقان از راه زمینی حدود یک و نیم ساعت از قندوز فاصله دارد. از تالقان، سرک اصلی به سوی شرق از راه کشم تا فیض‌آباد در بدخشان ادامه می‌یابد و سرک‌های دیگر به سوی شمال تا رستاق، چاه‌آب و ولسوالی‌های کنار دریای آمو، و به سوی جنوب تا دره فرخار می‌روند. تالقان میدان هوایی (TQN) دارد و در دوره‌هایی پروازهای داخلی به آن انجام شده است. نزدیک‌ترین گذرگاه بزرگ زمینی به تاجکستان، پل شیرخان بندر در ولایت همسایه قندوز است. وضع سرک‌ها و شرایط محلی تغییر می‌کند، از این رو مسافران باید پیش از حرکت از وضعیت کنونی آگاهی یابند.

بیشتر جاهای اقامت ولایت در تالقان است: چند هوتل و مهمانخانه در مرکز شهر، در امتداد سرک اصلی و نزدیک بازار که بیشتر تاجران، مأموران دولتی و مسافرانی که به بدخشان می‌روند یا از آنجا می‌آیند از آن‌ها استفاده می‌کنند. اتاق‌ها معمولاً ساده‌اند و امکاناتی چون آب گرم و گرمایش از جایی به جای دیگر فرق می‌کند. در مراکز ولسوالی‌ها جای ویژه اقامت اندک است یا اصلاً وجود ندارد. مسافران ممکن است اتاق‌های ساده‌ای در بالای چایخانه‌ها یا دکان‌ها پیدا کنند یا مهمان خانواده‌های محلی شوند؛ این کار در دهات، که مهمان‌نوازی در آن‌ها یک رسم است، رایج است. در دره‌های جنوبی، جای اقامت ساده است و به‌صورت محلی فراهم می‌شود. بسیاری از مسافرانی که به فیض‌آباد می‌روند در تالقان یا قندوز می‌مانند و از آنجا سفرهای یک‌روزه می‌کنند.

در داخل تالقان، رکشاهای زرنج و تکسی‌های مسافربری وسیله معمول رفت‌وآمدند و تکسی‌های شخصی را نیز می‌توان برای هر سفر کرایه کرد. بایسکل و موترسایکل در سرک‌های هموار دشت‌ها فراوان است. تکسی‌های مسافربری و منی‌بس‌ها تالقان را با قندوز، فیض‌آباد و مراکز اصلی ولسوالی‌ها وصل می‌کنند و پس از پر شدن، از ایستگاه‌های پیرامون بازار حرکت می‌کنند. برای رفتن به ولسوالی‌های کنار دریا در شمال، ناحیه آی‌خانم یا دره‌های کوهستانی فرخار و ورسج، کرایه کردن موتر با راننده محلی گزینه عملی است و موتر چهاردیفرنس در راه‌های خامه، به‌ویژه پس از باران یا برف، به کار می‌آید. در قریه‌ها هنوز خر و اسپ بار و مردم را از راه‌هایی می‌برند که موتر نمی‌تواند از آن‌ها بگذرد.