ترینکوت

ترینکوت مرکز ولایت ارزگان و شهر اصلی آن است که در ارتفاع حدود ۱۳۳۰ متر در دره‌ای پهن در جنوب ولایت، حدود ۱۵۰ کیلومتر از راه زمینی در شمال قندهار، قرار دارد. کوه‌های برهنه کف دره را در بر گرفته‌اند و کشتزارها و باغ‌های آبی از شهر به هر سو گسترده‌اند. این شهر در سال‌های اخیر بسیار بزرگ شده و از مرکز ولسوالی کوچکی به مرکز ولایتی با ادارات دولتی، مکتب‌ها، شفاخانه و میدان هوایی تبدیل شده است. مرکز آن بازاری دراز و شلوغ از دکان‌ها و ورکشاپ‌هاست که دهقانان قریه‌های اطراف در آن محصولاتشان را می‌فروشند و نیازمندی‌هایشان را می‌خرند. خانه‌های کوتاه خشتی و ساختمان‌های کانکریتی تازه‌تر، که بسیاری از آن‌ها پشت دیوارهای بلند حویلی‌اند، بخش‌های مسکونی را می‌سازند. ترینکوت دروازۀ دیگر نقاط ارزگان و پایگاه طبیعی سفر به دره‌های آن است. جاهای دیدنی به معنای معمول آن کم دارد، اما تصویری روشن از زندگی در یک مرکز ولایت کوچک به دست می‌دهد که کوه‌ها همیشه در برابر چشم‌اند.

ترینکوت به‌عنوان مرکز بازار و ادارۀ قریه‌های کشاورزی درۀ خود، بر سر راه‌هایی که قندهار را به کوهستان‌های شمال وصل می‌کنند، شکل گرفت. از تاریخ نخستین آن کمتر چیزی ثبت شده است. در بخش بزرگی از قرن بیستم میلادی، ترینکوت شهرکی کوچک بود که به ولسوالی خود و ولایت ارزگان خدمت می‌کرد. در آغاز قرن بیست‌ویکم به‌سرعت رشد کرد؛ سرک‌های تازه، ساختمان‌های دولتی و میدان هوایی آن را با قندهار و کابل نزدیک‌تر پیوند دادند و تاجران سراسر ولایت در بازار آن دکان باز کردند. این شهر در دهه‌های اخیر کانون فعالیت‌های نظامی و بازسازی بود و بخش بزرگی از ساختمان‌های کنونی آن به همان دوره برمی‌گردد.

بیشتر مردم ترینکوت پشتوزبان‌اند و دری در میان مردم ولسوالی‌های کوهستانی شنیده می‌شود. زندگی روزمره گرد مسجد، بازار و خانه می‌چرخد و شهر پس از تاریکی آرام است. نماز جمعه و دو عید اوج تقویم دینی‌اند؛ روزهایی که خانواده‌ها به دیدن خویشاوندان می‌روند و بازار از خریدارانی پر می‌شود که لباس و شیرینی می‌خرند. عروسی‌ها، که در حویلی‌های خانوادگی یا تالارهای عروسی برگزار می‌شوند، با موسیقی و اتن، رقص دایره‌ای پشتونی، جشن گرفته می‌شوند. جوانان در زمین‌های باز اطراف شهر کرکت و والیبال بازی می‌کنند و در روزهای بادی بهار گدی‌پران‌ها آسمان را پر می‌کنند.

درۀ ترینکوت حوزه‌ای پهن و هموار است که کوه‌های پرشیب و سنگی آن را در بر گرفته‌اند. یک دریا و نهرهای آن کشتزارهای گرداگرد شهر را آبیاری می‌کنند و کاریزها هنوز آب برخی قریه‌ها را تأمین می‌کنند. در بهار کف دره با گندم سبز است و باغ‌های بادام، زردآلو و انار در برابر دامنه‌های برهنه و قهوه‌ای به شکوفه می‌نشینند. تا میانۀ تابستان تپه‌ها خشکیده، آب دریا کم شده و کشتزارها پس از درو گندم پر از ساقه‌های بریده است. پشته‌های اطراف شهر در سپیده‌دم و شامگاه نور را بر خود می‌گیرند و هوای صاف خزان و زمستان چشم‌اندازی دور در سراسر دره پدید می‌آورد.

بازار ترینکوت نانوایی، قصابی، دکه‌های میوه‌فروشی و چند رستورانت کوچک دارد که کباب، غذاهای برنجی و شوروا را با نان تازه پیش می‌کنند. در چایخانه‌ها در سراسر روز چای داده می‌شود. بادام، زردآلو و انار دره در فصل خود تازه فروخته می‌شوند و در باقی سال خشک‌شده، و انگور و خربوزه در اواخر تابستان از ولسوالی‌های اطراف می‌رسد. لبنیات، از جمله ماست و قروت، را خانواده‌های روستایی و مالداران به بازار می‌آورند. خانواده‌ها در خانه نان را با قورمه‌های سبزی و حبوبات می‌خورند و گوشت و برنج را برای مهمانان و جشن‌ها نگه می‌دارند.

ترینکوت مرکز صنایع دستی نیست. بازار آن بازاری کاری برای ولسوالی‌های اطراف است که پارچه، لباس، بوت، ظروف آشپزخانه، ابزار، پلیت‌های آفتابی و دیگر کالاهای روزمره می‌فروشد. خیاطان لباس‌های سنتی را به سفارش می‌دوزند و کلاه، شال و چیزهای گلدوزی‌شده، که بسیاری از آن‌ها از قندهار آورده می‌شوند، به فروش می‌رسند. بادام و زردآلوی خشک محلی شاخص‌ترین چیزها برای خریدن‌اند که در بازار بی‌بسته‌بندی و به وزن فروخته می‌شوند و اغلب برای سفر بازگشت در خلطه‌های تکه‌ای بسته‌بندی می‌شوند.

ترینکوت در تابستان گرم است و در سرطان و اسد میانۀ روز اغلب به‌طور آزاردهنده‌ای گرم است؛ زمستان‌ها سرد است، یخبندان زیاد است و گاه‌گاهی برف می‌بارد. حمل و ثور دلپذیرترین ماه‌ها هستند، با روزهای معتدل، شکوفۀ باغ‌ها و کشتزارهای سبز. سنبله و میزان نیز با برداشت میوه و شام‌های خنک‌تر زمان خوبی است. از قوس تا دلو روزها کوتاه و سردند و سرک‌های کوهستانی آن سوی دره ممکن است با برف بسته شوند.

میدان هوایی ترینکوت در فاصلۀ کمی بیرون از شهر قرار دارد و پروازهای داخلی از کابل و قندهار داشته است که سریع‌ترین راه رسیدن است. از راه زمینی، مسیر اصلی از قندهار به‌سوی شمال می‌آید؛ سفری حدود ۱۵۰ کیلومتری که معمولاً سه تا چهار ساعت طول می‌کشد. راه زمینی معمول از کابل از طریق قندهار است که در مجموع حدود ۶۳۰ کیلومتر می‌شود. تکسی‌های مسافربری و منی‌بس‌ها میان قندهار و ترینکوت رفت‌وآمد دارند و سرک‌های ناهموارتر شهر را با دهراود، چوره و خاص ارزگان وصل می‌کنند. وضعیت سرک‌ها و شرایط محلی تغییرپذیر است، بنابراین مسافران باید پیش از حرکت از وضعیت کنونی معلومات بگیرند.

ترینکوت چند هوتل و مهمانخانه دارد که بیشتر در نزدیکی بازار و در امتداد سرک اصلی‌اند. اتاق‌ها ساده‌اند و امکاناتی مانند برق، آب گرم و انترنت به جنراتور یا برق آفتابی وابسته است. بیشتر بازدیدکنندگانی که از بیرون ولایت می‌آیند، برای سفرهای رسمی یا کاری می‌آیند و در جاهایی که از پیش برایشان آماده شده می‌مانند؛ از این رو بهتر است از پیش از داشتن اتاق اطمینان حاصل شود. بازدیدکنندگانی که در این منطقه خانواده یا دوست دارند، معمولاً در خانه‌ای شخصی پذیرایی می‌شوند.

ترینکوت فشرده است و به بیشتر نقاط مرکز شهر می‌توان پیاده رسید. رکشاهای زرنج وسیلۀ اصلی ترانسپورت عامه در داخل شهرند و تکسی و موتر شخصی را می‌توان در نزدیکی بازار کرایه کرد. تکسی‌های مسافربری و منی‌بس‌ها به قندهار و مراکز ولسوالی‌ها، وقتی پر شدند، از اطراف بازار یا حاشیۀ شهر حرکت می‌کنند. برای سفر به دره‌های اطراف، موتر با رانندۀ محلی عملی‌ترین گزینه است و مردم محلی به‌طور گسترده از موترسایکل استفاده می‌کنند.